Xà gồ là gì? Đây là cấu kiện kết cấu phụ trợ nằm ngang trên hệ khung mái, đóng vai trò nâng đỡ toàn bộ tải trọng của vật liệu lợp (tôn, ngói, tấm panel) và truyền lực xuống hệ vì kèo, cột hoặc tường chịu lực. Việc phân biệt rõ đặc tính của xà gồ C, xà gồ Z và xà gồ thép hộp giúp chủ đầu tư và nhà thầu tối ưu chi phí vật tư mà vẫn đảm bảo độ cứng vững, an toàn cho kết cấu mái.
Xà gồ là gì? Vai trò của xà gồ trong kết cấu mái
Trong thi công nhà dân dụng lẫn nhà xưởng công nghiệp, xà gồ (Purlin) là thanh dầm đặt vuông góc với vì kèo, chạy dọc theo chiều dài mái. Ngoài nhiệm vụ đỡ tấm lợp, xà gồ còn giúp liên kết các khung kèo lại với nhau, tăng độ ổn định tổng thể cho hệ mái trước tác động của gió bão và tải trọng tĩnh.

Trước đây, xà gồ thường làm bằng gỗ hoặc bê tông cốt thép. Tuy nhiên, trong xây dựng hiện đại, xà gồ thép (thép đen, thép mạ kẽm nhúng nóng hoặc mạ hợp kim nhôm kẽm cường độ cao) chiếm ưu thế tuyệt đối nhờ trọng lượng nhẹ, không cong vênh mối mọt, dễ gia công đột lỗ sẵn và thi công lắp dựng nhanh.
Đặc điểm từng loại xà gồ thép phổ biến hiện nay
Dựa vào tiết diện mặt cắt ngang, thị trường vật liệu xây dựng chia xà gồ thép thành 3 dòng chủ lực: xà gồ C, xà gồ Z và xà gồ thép hộp.
Xà gồ C (Thép hình chữ C)
- Cấu tạo: Cán nguội từ thép cuộn mạ kẽm hoặc thép đen thành hình chữ C với hai cạnh bên có mép gấp tăng cứng. Thường được nhà máy đột sẵn các lỗ oval ở hai đầu hoặc dọc thân để bắt bu-lông liên kết trực tiếp lên bản mã của kèo thép.
- Ưu điểm: Trọng lượng nhẹ, dễ vận chuyển, lắp đặt bằng bu-lông không cần hàn xì nhiều tại công trường, tiết kiệm nhân công.
- Hạn chế: Khả năng chịu uốn kém hơn xà gồ Z ở những nhịp lớn do không thể nối chồng trực tiếp lên nhau tại gối tựa.
Xà gồ Z (Thép hình chữ Z)
- Cấu tạo: Tiết diện hình chữ Z với hai cánh trên và dưới không bằng nhau (một cánh rộng hơn một chút). Thiết kế bất đối xứng này cho phép hai thanh xà gồ Z lồng khớp vào nhau tại vị trí gối tựa của vì kèo.
- Ưu điểm: Nhờ cơ chế nối chồng (lapped) tại điểm tựa, xà gồ Z tạo thành hệ dầm liên tục có khả năng chịu tải trọng và vượt nhịp lớn hơn đáng kể so với xà gồ C cùng độ dày.
- Hạn chế: Giá thành và yêu cầu kỹ thuật thiết kế, bố trí liên kết cao hơn; chủ yếu phát huy tối đa hiệu quả ở các công trình quy mô lớn.
Xà gồ thép hộp (Hộp vuông & hộp chữ nhật)
- Cấu tạo: Có tiết diện rỗng khép kín dạng hình vuông (40x40, 50x50, 90x90...) hoặc chữ nhật (30x60, 40x80, 50x100...), sản xuất từ thép đen hoặc thép mạ kẽm.
- Ưu điểm: Độ cứng xoắn tốt theo cả hai phương, bề mặt phẳng dễ tựa tấm lợp, tính thẩm mỹ cao khi để lộ khung trần, dễ tìm mua ở mọi cửa hàng sắt thép.
- Hạn chế: Trọng lượng bản thân nặng hơn xà gồ C/Z cùng khả năng chịu lực; thi công bắt buộc phải hàn nối tại công trường (dễ cháy lớp mạ kẽm tại mối hàn nếu không sơn chống rỉ kỹ) và khó thoát nước nếu nước đọng bên trong lòng ống.

Kinh nghiệm chọn loại xà gồ phù hợp cho từng công trình
Để tối ưu hiệu quả kinh tế và kỹ thuật, việc lựa chọn chủng loại xà gồ cần bám sát quy mô và đặc thù kết cấu mái:
- Chọn xà gồ thép hộp cho nhà ở dân dụng: Với nhà phố, nhà cấp 4 hoặc mái che diện tích nhỏ có bước kèo ngắn (thường từ 1,2m – 3m), thép hộp mạ kẽm (như hộp 40x80, 50x100 dày 1.4ly – 2.0ly) mang lại sự gọn gàng, thẩm mỹ cao và đội thợ cơ khí dân dụng nào cũng có thể hàn lắp nhanh chóng.
- Chọn xà gồ C cho nhà xưởng nhịp trung bình và vách bao che: Khi thi công nhà thép tiền chế có bước cột từ 4m – 6m, hoặc làm hệ xà gồ vách (girts) xung quanh tường nhà xưởng, xà gồ C150, C180, C200 giúp giảm trọng lượng kết cấu, rút ngắn tiến độ nhờ liên kết bu-lông đồng bộ.
- Chọn xà gồ Z cho nhà xưởng công nghiệp khẩu độ lớn: Với các dự án nhà máy, kho logistics có bước cột từ 6m trở lên và độ dốc mái lớn, xà gồ Z180, Z200, Z250 là phương án tối ưu nhất. Cơ chế nối chồng giúp tăng độ cứng tại vị trí mô-men uốn lớn nhất, giảm võng mái và tiết kiệm 10% – 15% khối lượng thép so với dùng xà gồ C.
📢 NHẬN BÁO GIÁ TỐT NHẤT
Liên hệ ngay với CÔNG TY TNHH TM DV VẬT LIỆU XÂY DỰNG SỸ TÀI qua Zalo hoặc Website để được tư vấn quy cách phù hợp và nhận báo giá nhanh chóng!
Liên hệ tư vấn và nhận báo giá xà gồ thép mới nhất tại Sỹ Tài
- Đơn vị cung cấp: Vật Liệu Xây Dựng Sỹ Tài – Chuyên phân phối xà gồ C, xà gồ Z mạ kẽm đột lỗ theo quy cách và xà gồ thép hộp chính hãng Hòa Phát, Hoa Sen, Đông Á.
CÔNG TY TNHH TM DV VẬT LIỆU XÂY DỰNG SỸ TÀI
- 📍 Địa chỉ: Số 5 Trương Đình Hợi, Phường Xóm Chiểu, Tp. Hồ Chí Minh
- 🏢 Chi nhánh: 166 Nguyễn Văn Linh, Phường Tân Thuận Tây, Tp. Hồ Chí Minh
- 📞 Hotline: 0919 405 999 (Chị Hằng) - 0909 345 999 (Anh Sỹ)
- 📧 Email: sytai.999@gmail.com
- 🌐 Website: satthepxaydungmiennam.vn